Begrippenlijst

Aanhouden

Het feitelijk vasthouden van iemand die er van verdacht wordt een strafbaar feit te hebben begaan en overbrengen naar een plaats van verhoor, politiebureau, zodat hij verhoor kan worden.

Advocaat

De verdachte heeft het recht om zich juridisch te laten bijstaan door een advocaat. Aan een verdachte minderjarige wordt, als hij wordt gedagvaard, een advocaat toegevoegd.

Alternatieve sanctie

Een taakstraf (werkstraf of leerstraf) als alternatief voor gevangenisstraf of boete. Taakstraf is onbetaalde arbeid die wordt opgelegd door de strafrechter in plaats van een gevangenisstraf. Het werk wordt meestal verricht in ziekenhuizen, bejaardencentra, kinderboerderijen, sportclubs e.d. Leerstraf is het verplicht volgen van een cursus of training als alternatieve straf voor jeugdigen.

Dader

(Mede)pleger van een strafbaar feit of degene die het feit heeft uitgelokt.

Dagvaarding

Oproep om voor het gerecht te verschijnen.

Delict

Strafbaar feit

Geldboete

Een straf die aan de veroordeelde opgelegd kan worden.

HALT

De politie kan bij het seponeren voorwaarden aan de verdachten stellen. Een van die voorwaarden voor een minderjarige verdachten is doorverwijzing naar het bureau HALT

Hoger beroep

Het opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter

Hulp officier van justitie

De hogere politiefunctionaris die een aantal bevoegdheden van de officier van justitie heeft. Het gaat dan vooral om beslissingen over de toepassingen van een aantal afdoeningen/ straffen

In verzekering stelling

Als de verdachte na het ophouden voor verhoor nog langer vastgehouden moet worden, kan hij door de hulpofficier van justitie in verzekering worden gesteld.

ITB

Intensieve traject begeleiding

Jeugd detentie

Vrijheidsstraf die aan minderjarige, die is veroordeeld ter zake van een misdrijf, kan worden opgelegd.

Jeugdstrafrecht

Het onderdeel van het strafrecht waarin de specifieke strafprocesregels voor jongeren worden beschreven en de straffen en maatregelen die aan jongeren kunnen worden opgelegd.

JJI

Justitiële Jeugdinrichting

Justitiële Documentatie dienst

Dienst die na veroordeling misdrijven op naam registreert en deze strafrechtelijke gegevens onder bepaalde voorwaarden verstrekt (bijvoorbeeld ten behoeve van een Verklaring omtrent het gedrag).

Kinder rechter

Rechter die strafzaken tegen minderjarigen (12-18 jaar) behandelt.

Leerstraf

Het verplicht volgen van een cursus of training als alternatieve straf voor jeugdigen, met de bedoeling er iets van op te steken.

Lik-op-stuk

Snel afhandelen van zaken door politie en justitie. De wetsovertreder krijgt meteen een acceptgiro voor de boete of een dagvaarding om op de zitting te komen.

Maatregel

Een maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf.

Meervoudige kamer

Een kamer van een gerecht, bestaande uit ten minste drie rechters. De meervoudige kamer beslist over zware of ingewikkelde zaken.

Misdrijf

Zwaar strafrechtelijk vergrijp

Officier van justitie

Vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal.

Openbaar Ministerie (OM)
Overheidsdienst belast met de handhaving van wetten, de vervolging van alle strafbare feiten en het doen uitvoeren van alle strafvonnissen.

Overtreding

Licht strafrechtelijk vergrijp

Politierechter

Alleensprekende rechter van de rechtbank in strafzaken die niet zo ingewikkeld zijn en waarin niet meer dan één jaar gevangenisstraf wordt geëist.

Proces Verbaal

Schriftelijk verslag van hetgeen op rechtszittingen aan de orde is gekomen.
Officieel schriftelijk verslag van politieambtenaren met feiten die ze hebben waargenomen en met een verklaring die ze hebben opgetekend uit de mond van een verdachte of getuige;

Proeftijd

De rechter kan iemand tot een voorwaardelijke straf veroordelen. De straf wordt dan niet uitgevoerd, mits de verdachte zich gedurende een bepaalde periode, de proeftijd, aan een aantal afspraken houdt en niet opnieuw in de fout gaat. Deze voorwaarden zijn door de rechter in zijn vonnis opgelegd.

Requisitoir

De aanklacht van de officier van justitie tijdens een strafproces waarin hij de feiten op een rij zet, zijn mening geeft over het bewijs en op grond daarvan een bepaalde straf eist. De officier van justitie kan ook vrijspraak vragen.

Seponeren

Bevoegdheid van de politie of officier van justitie om de zaak niet voor de rechter te brengen, maar te laten rusten (sepot).

Strafblad

Vermelding in het strafregister dat aantekeningen bevat over de keren dat iemand in het verleden verdacht werd van strafbare feiten (met name misdrijven) en over de afloop daarvan (sepot, vrijspraak, veroordeling).

Strafrechtspraak

Rechtspraak die zich bezighoudt met de berechting van strafbare feiten (overtredingen en misdrijven).

Strafregister

Register waarin wordt bijgehouden wie wanneer verdacht werd van welk strafbaar feit (met name misdrijven) en over de afloop daarvan (sepot, vrijspraak of veroordeling). Degenen die in het register voorkomen "hebben een strafblad".

Taakstraf

Werkstraf of leerstraf.

Transactie

Aanbod van de officier van justitie aan de verdachte om een boete te betalen. Als de verdachte de boete betaalt, dan ziet de officier af van verdere strafvervolging.

Verdachte

Iemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld.

Vonnis

Een uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding.

Voorgeleiding

Verhoor van de verdachte door de officier van justitie om vast te stellen of het Openbaar Ministerie de rechter moet vragen om de verdachte in voorlopige hechtenis te nemen.

Voorlopige Hechtenis

Verzamelnaam voor de begrippen bewaring, gevangenhouding en gevangenneming.

Werkstraf

Onbetaalde arbeid die wordt opgelegd door de strafrechter in plaats van een gevangenisstraf.